CENİN POZİSYONU VEYA SECDE HALİNİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
Dr.Selahaddin Semiz
Hamilelikte anne karnında bebek fetus pozisyonu dediğimiz bir pozisyonda bulunur. Bu pozisyonun bebeğe güvenlik ve sığınma hissi verdiği bilinir. Cenin pozisyonu, omurga, kollar ve bacaklar vücuda yakın çekilmiş olarak görülen biraz C şekline benzeyen pozisyondur. Bebeklerin anne karnındaki hareketleri sıklıkla değişse de bu duruş şekli çoğu zaman bulundukları pozisyondur. (1),(2)
Doğuma yaklaştıkça bu pozisyon daha çok önem arz etmektedir çünkü doğum için bebeğin en iyi pozisyonudur.Doğumun daha sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesine yardımcı olur. Doğum sonrasında da bebeğin yine sık sık bu şekli aldığı gözlemlenir.
Cenin pozisyona Fetus pozisyonu gibi farklı isimler de verilir. Ama Secde pozisyonu dendiğini ilk olarak bir Radyoloji Doktoru Nurcan hanımdan duydum. Doktor hanım bebeğin anne karnındaki fetus pozisyonunu tarif ederken ‘Bebek anne karnında secde halinde duruyor, başı öne doğru eğik, elleri başının iki yanında, ayakları dizden kıvrılmış ve karnına doğru çekilmiş halde görülüyor, yani Allah anne karnından itibaren bize secde etmeyi öğretiyor, ama sonra biz O’nu da O’na secde etmeyi de unutuyoruz ‘diye tamamlıyordu.
Cenin pozisyonunu daha önce böyle düşünmemiştim. Gerçekten bebeklerde fetus (cenin) pozisyonu, doktor hanımında anlattığı gibi secde pozisyonu ile nerede ise birebir aynıdır. Bebeğin anne karnında hissettiği güvenlik arayışı ve sığınma hissi nedeniyle tercih ettiği secde pozisyonu insanoğlunun hayatta her zorluğa düştüğünde, her güvenlik ve sığınma arayışında da tercih ettiği pozisyondur.
Doktor hanımdan duyduğum zaman Secde Pozisyonu çok farklı çağrışımlara neden oldu. Sanki kadim kültürümüzde Elest bezminde tüm insanların ilahi hitaba ‘Evet’ demesini sonra bu sözü unutmasını çağrıştırdı. İnsanoğlu daha anne karnında cenin halinde iken Rabbine secde ve itaat etmesi öğretilerek yaratılıyor, ama zalim ve cahil olduğu için daha sonra bunu unutuyor ; ancak uykuda, zor zamanlarda, bunalıma düştüğünde bu sözü hatırlıyor diye düşündüm.
Secde-Cenin pozisyonunda yan yatmaya eski yazımızdaki ‘Vav’ harfine de benzetirler. Bu harfe dikkatli bakıldığında onun anne karnındaki bir ceninin aldığı pozisyonu andırdığı görülmektedir. Bu Vav harfiyle cenin pozisyonu arasında ilgi kurarak insanın Allah’a sığınma ve güvenme hissetmesi için sadece onun önünde secde halinde olması gerektiği vurgulanır.
Anne karnındaki bir insan sureti ya da secdeye varmış, acizlik makamında bir kul silüeti: Vav... Çileyle yoğrulmuş bir kulun edeple eğilişi, alnını seccadeye sabitleyişi, sıfır olup sonsuzluğa uzanışı. Bu harf kimine göre edeptir. Kimine göre insanoğlunun secde ederken ki aldığı teslimiyet halidir. Kısacası Vav harfi kulun Allah ile tek başına kaldığı secde anını temsil etmektedir. (3)
Secde-Cenin Pozisyonu Faydaları Nelerdir?
Cenin pozisyonunda yatmak birçok yetişkin insanın da uykularında en çok tercih ettiği pozisyondur. Sağ tarafına yan yatarak elini yanağının altına koyup dizlerini hafif karına doğru çekerek uyumak kadim kültürümüzde tavsiye edilmiştir.
Cenin pozisyonunda yatmak, genellikle kişinin kendini güvende ve rahat hissetme ihtiyacını yansıtır. Bu pozisyon, stres, anksiyete, depresyon gibi psikolojik durumlarda tercih edilebilir. Ayrıca, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) yaşayan kişiler de bu pozisyonda yatmayı tercih edebilirler. Fetus- Cenin pozisyonu, kişinin kendini koruma ve rahatlama ihtiyacını karşılayabilir. (1), (2)
Birçok psikiyatrik hastalıkta kriz dönemlerinde hastaların Cenin pozisyonunda yattıkları bilinir. Bu durumdaki hastaların kendilerini dış dünyanın tehlikelerinden korumak için anne karnındaki rahatlık, güven ve sığınma hissini aradığı o nedenle bu pozisyonda yattıkları düşünülür. (1), (2)
Depremlerde Cenin Pozisyonunun Önemi
Depremlerde korunmak için Cenin Pozisyonunda yan yatmanın hayatta kalmada önemini vurgulayan bir araştırmada Türkiye'den dört araştırmacı, dünyada ilk kez "çök- kapan -tutun" tekniği ile "cenin pozisyonunu " bilimsel olarak karşılaştırıldı. Bu araştırmada Dr. Öğretim Üyesi Ferudun Çelikmen depremlerde yıkılan binalarda korunmak için Cenin pozisyonunun önemini vurgularken şöyle diyordu. 'Çök -kapan-tutun'da binanın yıkılmasıyla en ölümcül darbe baş-omurga aksına geliyor. Oysaki deprem kurbanlarının çoğunu hemen önündeki boşlukta yan yatar şekilde Cenin pozisyonunda kurtardık" (4)
Bazı doğal afetler ve ani ölümler sırasında da insanların Cenin pozisyonu aldığı biliniyor. En meşhur örneği Pompei de yanardağ patlaması sonrası sıcak gaz ve kül bulutlarından korunmak için ölenlerden bazılarının Cenin pozisyonu aldığı bilinmektedir.
Bebeklerde motor gelişimi, büyüme ve gelişime destek olur
Secde-Cenin pozisyonu, bebeğin kendini anne karnında gibi hissetmesine ve kendini sakinleştirmesine olanak tanır. Aynı zamanda bu yöntemle birlikte bebeğin sürekli aynı pozisyonda kalması engellenerek kaslarda gelişebilecek şekil bozuklukları ve asimetriler önlenebilir. Buna ek olarak cenin pozisyonu, bebeklerde motor gelişimi, büyüme ve gelişimi destekleme, uyku örüntüsünü geliştirme gibi faydaları olan bir pozisyondur. (1), (2)
Psikolojik olarak olumlu etkilerde bulunur
Cenin veya fetus pozisyonunda yatmak, genellikle kişinin kendini güvende ve rahat hissetme ihtiyacını yansıtır. Bu pozisyon, stres, anksiyete, depresyon gibi psikolojik durumlarda tercih edilebilir. Cenin pozisyonu, kişinin kendini koruma ve rahatlama ihtiyacını karşılayabilir.
Psikolojik bazı araştırmalar, cenin pozisyonunda uyumanın psikolojik anlamı olarak; bu şekilde uyuyan insanların daha sıcak, arkadaş canlısı ve hassas olabileceklerini öne sürülmüştür. (1), (2)
Uyku kalitesini yükseltir
Araştırmalardan biri, bu pozisyonda uyuyan bireylerin daha rahat uyuduğunu ve uyku kalitelerinin yükseldiğini ifade etmiştir. Bireylerin bu pozisyondayken genellikle daha az hareket ettiği ve daha derin bir uyku süreci geçirdikleri ortaya çıkarılmıştır.
Vücut ağrılarına iyi gelir
Sırt üstü ya da karın üstü şekilde uyumaya göre cenin pozisyonunda uyumanın sırt ağrılarına daha iyi gelebileceği de düşünülmektedir. Özellikle preterm bebeklerin ağrılarını azaltmak ve bebeği sakinleştirmek için kullanılan cenin pozisyonu, non-farmakolojik yani ilaçsız etkili yöntemlerden biridir. (5)
Bu yöntemle ısı ve dokunsal uyarı sağlanarak bebeğin düzenleyici sistemlerin harekete geçtiği, dışsal kaynaklardan gelen ağrılı uyaranları engellediği ve ağrıyı azalttığı öne sürülür. Başka bir görüşte endojen endorfin salınımına yol açarak ağrıyı yeniden düzenlediği ifade edilir.
Bebeğin güvenlik duygusu kazanmasına yardımcı olur
Cenin-Secde pozisyonu, dokunsal uyarının sağladığı rahatlatıcı yönüyle ve bebeğin kendini koruyabileceği fizyolojik pozisyona geçmesini sağlayan bir yöntem olarak oldukça avantajlıdır. Araştırmalar bebeklerde cenin pozisyonunun işlem sonrasındaki ağlama süresini azaltmada da etkili olduğunu ortaya koymuştur. Psikolojik olarak ise pozisyona bağlı olarak bebeğin güvenlik duygusu kazanmasına yardımcı olduğu düşünülmektedir. (5)
Özetle Secde veya fetus pozisyonunda yatmak, genellikle kişinin kendini güvende ve rahat hissetme ihtiyacını yansıtır. Bu pozisyon, stres, anksiyete, depresyon gibi psikolojik durumlarda tercih edilebilir. Secde- Cenin pozisyonu, kişinin kendini zor durumlardan koruma ve rahatlama ihtiyacını karşılayabilir.
Ayrıca kadim kültürümüzde Secde hali insanın Yaradan’ına en yakın olduğu zamanı, O’na sığınma ve güvenme duygusunu hatırlatır. Anne karnında ve zor durumlarda insanın secde pozisyonunda olması insanın yaratılış gayesi ve fıtratına uygun yaşamasının hayatın her anında ona güvenlik ve huzur sağladığını gösteren önemli bir işarettir.
Kaynaklar :
1-Cenin pozisyonu nedir https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/cenin-pozisyonu-nedir
2- https://www.alifesaglikgrubu.com.tr/makale/cenin-pozisyonu-nedir/1800
3- Vav Harfi https://www.bursaulucamii.com/vavharfi.html
4-https://yeditepe.edu.tr/tr/depremde-cenin-pozisyonu-daha-cok-hayat-kurtariyor-dr-ogr-uye-ferudun-celikmen
5-N. Çağlayan And S. BALCI, "Preterm Yenidoğanlarda Ağrının Azaltılmasında Etkili Bir Yöntem: Cenin Pozisyonu," F.N. Hem. Derg , vol.22, pp.63-68, 2014 (https://www.habername.com)